Trong văn hóa Việt, làm nhà là việc lớn của cả đời người nên thường được chọn năm, chọn tháng, chọn ngày trước khi khởi công. Việc đầu tiên là xem tuổi của gia chủ (thường là người đứng tên hoặc trụ cột của gia đình) có phạm các hạn dân gian hay không. Ba hạn được nhắc đến nhiều nhất là Kim Lâu, Hoang Ốc và Tam Tai.
Cả ba hạn đều tính theo tuổi mụ (tuổi ta), tức là: tuổi mụ = năm làm nhà − năm sinh + 1. Ví dụ người sinh năm 1980 làm nhà năm 2026 có tuổi mụ là 2026 − 1980 + 1 = 47.
Lấy tuổi mụ chia cho 9. Nếu số dư là 1, 3, 6 hoặc 8 thì phạm Kim Lâu; các số dư còn lại thì không.
| Số dư | Tên hạn | Ý nghĩa theo dân gian |
|---|---|---|
| 1 | Kim Lâu Thân | Ảnh hưởng đến bản thân gia chủ — thường được xem là nặng nhất. |
| 3 | Kim Lâu Thê | Ảnh hưởng đến vợ (hoặc chồng). |
| 6 | Kim Lâu Tử | Ảnh hưởng đến con cái. |
| 8 | Kim Lâu Súc | Ảnh hưởng đến vật nuôi, của cải làm ăn. |
Cộng các chữ số của tuổi mụ, rồi chia cho 6 và lấy số dư. Mỗi số dư ứng với một cung, trong đó ba cung Tam Địa Sát, Ngũ Thọ Tử, Lục Hoang Ốc được xem là xấu.
| Số dư | Cung | Ý nghĩa |
|---|---|---|
| 1 | Nhất Cát | Tốt |
| 2 | Nhì Nghi | Tốt |
| 3 | Tam Địa Sát | Xấu |
| 4 | Tứ Tấn Tài | Tốt |
| 5 | Ngũ Thọ Tử | Xấu |
| 0 | Lục Hoang Ốc | Xấu |
Ví dụ tuổi mụ 47: 4 + 7 = 11, chia 6 dư 5 nên rơi vào cung Ngũ Thọ Tử.
Tam Tai là ba năm liên tiếp một tuổi gặp "tai" theo chu kỳ 12 năm. Hạn này tính theo con giáp (địa chi) của năm sinh, chia 12 con giáp thành bốn nhóm:
| Tuổi (năm sinh) | Ba năm Tam Tai |
|---|---|
| Thân, Tý, Thìn | Dần, Mão, Thìn |
| Dần, Ngọ, Tuất | Thân, Dậu, Tuất |
| Tỵ, Dậu, Sửu | Hợi, Tý, Sửu |
| Hợi, Mão, Mùi | Tỵ, Ngọ, Mùi |
Ví dụ người sinh năm Canh Thân (1980) thuộc nhóm Thân, Tý, Thìn nên các năm Dần, Mão, Thìn là năm Tam Tai. Năm 2026 là năm Bính Ngọ, không nằm trong ba năm đó.
Sau khi tính cả ba hạn, dân gian thường kết luận như sau:
Với ví dụ người sinh 1980 làm nhà năm 2026: Kim Lâu không phạm (47 chia 9 dư 2), Tam Tai không phạm, chỉ phạm Hoang Ốc (Ngũ Thọ Tử). Như vậy là phạm một hạn.
* Đây là cách tính dân gian, mang tính tham khảo văn hóa. Việc làm nhà còn phụ thuộc vào điều kiện tài chính, thời tiết và hoàn cảnh thực tế của gia đình.