Bàn thờ gia tiên là nơi thể hiện đạo lý "uống nước nhớ nguồn", là trung tâm tâm linh của gia đình Việt. Nhiều nhà còn lập thêm bàn thờ Thần Tài, Thổ Địa (đặc biệt là nhà kinh doanh) và bàn thờ Phật riêng. Mỗi bàn thờ có một chức năng và cách đặt khác nhau.
Điều được coi trọng nhất là sự trang nghiêm, sạch sẽ và lòng thành. Vị trí và hướng chỉ là những gợi ý để bàn thờ thuận tiện cho việc cúng bái và hài hòa với không gian sống.
Thường đặt ở phòng khách tầng trệt hoặc ở phòng thờ riêng trên tầng cao. Nên đặt nơi yên tĩnh, thoáng, sáng và không bị người đi lại phía sau lưng.
Có thể đặt ở phòng khách hoặc một góc riêng ở phòng khách. Hạn chế đặt trong phòng ngủ; nếu buộc phải đặt, nên dùng rèm hoặc vách ngăn để tách riêng.
Bàn thờ nên dựa lưng vào bức tường chắc chắn, không dựa vào vách mỏng, cửa sổ hoặc cửa ra vào.
Nhiều gia đình chọn hướng hợp tuổi gia chủ hoặc hướng nhìn ra cửa chính. Khi không thể cả hai, thường ưu tiên vị trí trang nghiêm và thuận tiện hơn là chiều theo một hướng nhất định.
Dân gian thường khuyên tránh đặt bàn thờ ở những vị trí sau:
Khi không thể tránh hoàn toàn, nhiều người cho rằng cần giữ cho bàn thờ luôn sạch sẽ, ngăn nắp và dùng vách hoặc tủ để che chắn cho trang nghiêm.
Cách bài trí cơ bản của bàn thờ gia tiên gồm:
Kích thước bàn thờ, tủ thờ cũng thường được chọn theo thước Lỗ Ban loại âm phần (38,8 cm). Bạn có thể xem thêm bài Thước Lỗ Ban.
Thần Tài, Thổ Địa là hai vị thần được nhiều gia đình kinh doanh thờ cúng, cầu cho buôn bán thuận lợi. Một số điểm thường gặp:
Bàn thờ Thần Tài, Thổ Địa là bàn thờ riêng, không đặt chung với bàn thờ gia tiên.
* Nội dung mang tính tham khảo văn hóa - tín ngưỡng; phong tục thờ cúng có thể khác nhau tùy vùng miền và gia đình.